ยุทธศาสตร์ทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม ปีงบประมาณ พ.ศ. 2547 - 2551 ความเป็นมา สถานการณ์สำคัญ ความเป็นมา กรมราชทัณฑ์ได้ดำเนินการจัดทำยุทธศาสตร์และตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงานกรมราชทัณฑ์ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2547-2551 พร้อมทั้งมอบหมายให้เรือนจำ ทัณฑสถาน สถานกักกันและสถานกักขัง รับผิดชอบในการเร่งรัดติดตามและประเมินผลการปฏิบัติงานตามยุทธศาสตร์กรมราชทัณฑ์ ตามที่ได้มีการ ลงนามในคำรับรองการปฏิบัติงานระหว่างรองปลัดกระทรวงยุติธรรม หัวหน้ากลุ่มภารกิจด้านพัฒนาพฤตินิสัยและอธิบดีกรมราชทัณฑ์ ทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น เป็นหน่วยงานหนึ่งในสังกัดกรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม ซึ่งกรมฯขอความร่วมมือดำเนินการจัดทำยุทธศาตร์ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2547-2551 โดยให้ยึดถือยุทธศาสตร์กรมราชทัณฑ์ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2547-2551 เป็นกรอบแนวทางในการดำเนินงาน เพื่อให้แผนงาน/โครงการ เป็นหลักในการบริหารงานอย่างเป็นระบบ และนำไปสู่การปฏิบัติให้บังเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม ตามเป้าหมายตัวชี้วัด ตามคำรับรองที่ได้ จัดทำขึ้น ระหว่างอธิบดีกรมราชทัณฑ์และผู้อำนวยการทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น สถานการณ์สำคัญ การประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2540 การประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 (2545-2549) การปฏิรูประบบบริหารภาครัฐ นโยบายของรัฐบาล นโยบายด้านการปฏิรูประบบราชการ นโยบายด้านการปฏิรูประบบยุติธรรมไทย นโยบายการทำสงครามกับยาเสพติด การทุจริตคอรัปชั่นและความยากจน กฎระเบียบ ข้อบังคับต่าง ๆ ที่ส่งผลกระทบต่อกรมราชทัณฑ์ เช่น พระราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด พ.ศ. 2545 มติคณะรัฐมนตรี เรื่องแนวทางรูปแบบการลดปริมาณคดีขึ้นสู่ศาล ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการสร้างระบบบริหารกิจการบ้านเมืองและสังคมที่ดี พ.ศ. 2542 ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการรับรองมาตรฐานด้านการจัดการและสัมฤทธิ์ผลของงานภาครัฐ พ.ศ.2543 การเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก เช่น กระแสการเรียกร้องสิทธิมนุษยชน รูปแบบใหม่ของการก่ออาชญากรรมข้ามชาติ การล่มสลายของสถาบันครอบครัว ปัญหาวัยรุ่น ปัญหายาเสพติด ความเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สภาวะเศรษฐกิจโลกที่ผันผวน และส่งผลกระทบต่อสภาพเศรษฐกิจภายในประเทศ เช่น ภาวะการลงทุนชะงักงัน แรงงานล้นตลาด การจ้างงานต่ำ ค่าเงินบาทลดลงเกือบเท่าตัว เป็นต้น วิสัยทัศน์ (Vision) เป็นหน่วยงานที่ควบคุม แก้ไข และพัฒนาพฤตินิสัยผู้ต้องขังคดียาเสพติด ด้วยความเป็นมืออาชีพ เพื่อคืนคนดีสู่สังคม และมิให้หวนกลับไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติดอีก พันธกิจ (Mission) ควบคุมผู้ต้องขังอย่างมืออาชีพ บำบัด ฟื้นฟู และแก้ไขพฤตินิสัยของผู้ต้องขัง อย่างมีประสิทธิภาพ เป้าประสงค์ทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น ประเด็นยุทธศาสตร์ทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น ยุทธศาสตร์และโครงการสำคัญของทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น แผนปฏิบัติการทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น ภาคผนวก ข้อเสนอการปรับเปลี่ยนของทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น ด้านการจัดโครงสร้าง (Structure) ปรับโครงสร้างอำนาจหน้าที่ภายในของแต่ละฝ่าย ให้มีปริมาณงาน และมาตรฐานการปฏิบัติงานเท่าเทียมกันหรือใกล้เคียงกัน ด้านกระบวนการทำงาน (Process) ปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังทุกขั้นตอน ให้สามารถลดขั้นตอนลงร้อยละ 10 ของระบบมอบอำนาจการตัดสินใจ การอนุมัติ อนุญาต ให้ระดับปฏิบัติให้ได้ใน ระดับ 4 จาก 5 ระดับ ด้านบุคลากร (People) ส่งเสริม และพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่เป็นผู้ปฏิบัติงานในทัณฑสถาน ให้มีทักษะและความเชี่ยวชาญในด้านทัณฑวิทยา และอาชญาวิทยา ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology) พัฒนาระบบฐานข้อมูลของทัณฑสถาน และผู้ต้องขัง ให้มีประสิทธิภาพ สามารถตรวจสอบได้ และเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลกับเครือข่ายของกรมราชทัณฑ์ และองค์กรภายนอก ได้โดยสะดวก รวดเร็ว เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ทางราชการ ข้อเสนอสิ่งจูงใจ เงินรางวัล หรือส่วนแบ่ง จากการลดค่าใช้จ่ายในด้านสาธารณูปโภคประจำปี จัดสวัสดิการด้านการสงเคราะห์ต่าง ๆ ให้แก่ข้าราชการ ลูกจ้าง และครอบครัว จัดสวัสดิการ และสร้างขวัญกำลังใจ ให้กับผู้ปฏิบัติหน้าที่เวรรักษาการณ์ เช่น อาหาร และเครื่องดื่ม ผลการวิเคราะห์สภาพแวดล้อม ศักยภาพ (SWOT) ของทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น โอกาส เป็นสถานที่ควบคุมผู้ต้องขังเด็ดขาดชาย ที่มีลักษณะกระทำผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ เพียงแห่งเดียวในกลุ่มเรือนจำและทัณฑสถาน เขต 4 และตั้งอยู่ในศูนย์กลางของเมืองขอนแก่นทำให้ประสานงานกับหน่วยราชการ รัฐวิสาหกิจ และภาคเอกชนต่างๆ ได้รับทั้งความสะดวก รวดเร็ว และความร่วมมือเป็นอย่างดี นอกจากนั้นเจ้าหน้าที่ก็มีความพร้อมในการปฏิบัติงานด้านการบำบัด การศึกษาอบรม แก้ไขและพัฒนาผู้ต้อขังในด้านต่าง ๆ อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ การย้ายผู้ต้องขังที่อยู่ตามเรือนจำและทัณฑสถาน เขต 4 จะต้องดำเนินการตามนโยบายของกรมราชทัณฑ์ ในการย้ายผู้ต้องขังที่มีลักษณะเป็น ผู้เสพ ไปคุมขังยังทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น อย่างจริงจัง จุดแข็ง เป็นสถานที่ควบคุมผู้ต้องขังชาย ที่มีลักษณะกระทำผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติตดให้โทษ ที่จำแนกลักษณะผู้ต้องขังแล้ว การบริหารงานมีความคล่องตัวเพราะเป็นหน่วยงานบริหารราชการส่วนกลาง และมีการมอบอำนาจให้ผู้อำนวยการในหลายๆ ด้าน มีการปฏิบัติงานที่มุ่งเน้นการบำบัดและให้การอบรมศึกษาโดยเฉพาะ เจ้าหน้าที่ได้รับการอบรมด้านชุมชนบำบัดเป็นอย่างดี ทำให้ทัณฑสถานฯ สามารถให้การอบรมแก้ไขและพัฒนาผู้ต้องขังในด้านต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งผู้ต้องขังได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง เป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าผลิตภัณฑ์ผู้ต้องขัง ที่ทำจากวัตถุดิบรากไม้ ที่มีคุณภาพและประณีตในราคาที่เหมาะสม จนได้รับชื่อเสียงอย่างแพร่หลาย เนื่องจากผู้ต้องขังมีความรู้ ความชำนาญ และประสบการณ์ ในการฝึกวิชาชีพด้านผลิตภัณฑ์เครื่องเรือนรากไม้เป็นอย่างดี ปัจจัย/เงื่อนไขความสำเร็จ การหวนกลับมากระทำผิดซ้ำของนักโทษเด็ดขาดภายหลังปล่อยตัวพ้นโทษมีปัจจัยที่ส่งผลกระทบ ดังนี้ สภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ต้องได้รับการพัฒนาให้มีความมั่นคงเข้มแข็ง ประชาชนทั่วไปในสังคมมีอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับตนเองอย่างเพียงพอต่อการดำรงชีพ และรัฐต้องสามารถเข้าควบคุมปัจจัยค่าครองชีพขั้นพื้นฐานที่สำคัญ ให้อยู่ในระดับที่ปกติ การยอมรับของบุคคลทั่วไปในสังคมต่อผู้พ้นโทษ ซึ่งปัจจุบันยังอยู่ในระดับต่ำ ทำให้ผู้พ้นโทษปรับตัวอยู่ในสังคมเป็นไปด้วยความยากลำบาก จึงก่อให้เกิดการกลับมากระทำผิดซ้ำ การพัฒนาทัณฑสถานให้ผ่านเกณฑ์การพัฒนา สิ่งจำเป็นขั้นพื้นฐานในการดำเนินชีวิตของผู้ต้องขัง ต้องได้รับงบประมาณสนับสนุนในการดูแลนักโทษเด็ดขาดในด้านต่าง ๆ อย่างต่อเนื่องและเพียงพอ โดยเฉพาะปัจจัยขั้นพื้นฐานของการดำรงชีพในทัณฑสถาน ตามมาตรฐานที่กำหนด ความสำเร็จของการเพิ่มรายได้ของการรับจ้างแรงงานของนักโทษเด็ดขาด ไม่สามารถควบคุมให้บรรลุเป้าหมายได้ มีผลกระทบมาจาก จำนวนนักโทษเด็ดขาดที่เข้าสู่การรับจ้างแรงงาน หากมีความเคลื่อนไหวลดลง เป้าหมายของการเพิ่มรายได้จากการรับจ้างแรงงานก็จะมีแนวโน้มลดลง สภาพการจ้างแรงงานผู้ต้องขังจากหน่วยงานภายนอกต้องมีความต่อเนื่อง ซึ่งจะส่งผลให้รายได้จากการรับจ้างแรงงานบรรลุผลสำเร็จ การกระทำผืดซ้ำในคดีเสพยาเสพติดของผู้ต้องขังที่ผ่านกระบวนการฟื้นฟูสมรรถภาพในระบบต้องโทษ มีปัจจัยที่ส่งผลกระทบประกอบด้วย รัฐสามารถปราบปรามปัญหายาเสพติดที่แพร่ระบาดในสังคมภายนอกได้อย่างเด็ดขาด ปัญหาสภาพเศรษฐกิจและสังคมที่มีการแข่งขันสูง โดยเฉพาะการหางานทำเพื่อสร้างรายได้เลี้ยงตนเอง ผู้พ้นโทษคดียาเสพติด มักจะถูกสังคมรังเกียจ กีดกัน และขาดการสนับสนุนหรือให้โอกาสในการปรับตัวเข้าสู่สังคม หน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน จะต้องใช้การสงเคราะห์ช่วยเหลือต่อ หลังพ้นโทษออกจากทัณฑสถาน จะช่วยให้อัตราการกระทำผิดซ้ำลดลง ครอบครัวของผู้พ้นโทษต้องมีความเข้มแข็ง พร้อมให้โอกาสและใช้ความอบอุ่นและคอยให้ความช่วยเหลือสนับสนุน พร้อมให้กำลังใจต่อไป นักโทษเด็ดขาดมีสำเนา คำพิพากษาครบทุกราย จะบรรลุได้ จำเป็นต้องได้รับการสนับสนุน ดังนี้ การประสานความร่วมมือระหว่างศาล อัยการ ตำรวจ กรมราชทัณฑ์ โดยศาลและอัยการจัดส่งสำเนาคำพิพากษาของนักโทษเด็ดขาดให้กับเรือนจำ/ทัณฑสถานที่รับตัวไว้ การได้รับความสนับสนุนงบประมาณ เพื่อใช้จัดทำสำเนาคำพิพากษาอย่างต่อเนื่อง จะทำให้สามารถบรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายได้ ได้รับการสนับสนุนด้านงบประมาณที่ได้กำหนดไว้ตามยุทธศาสตร์