ประวัติความเป็นมาของกรมราชทัณฑ์
การราชทัณฑ์ของไทย ได้มีวิวัฒนาการเปลี่ยนแปลงและสอดคล้องกับสังคมการเมืองและสภาพเศรษฐกิจ ตลอดยุคสมัยที่ผ่านมา
ในยุคก่อนรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกิจการเรือนจำได้ สังกัดอยู่ตามส่วนราชการต่างๆสอดคล้องกับการปกครองแบบจตุดมถ์คือแบ่งเป็นเรือนจำในกรุงเทพฯและเรือนจำในหัวเมืองชั้นนอก เรือนจำกรุงเทพฯมี 2 ประเภทคือ คุกเป็นที่คุมขังผู้ต้องขังที่มีโทษตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป อยู่ในสังกัดกระทรวงนครบาล ส่วนตะรางใช้เป็น
ที่คุมขังผู้ต้องขังที่มีโทษต่ำกว่า 6 เดือนหรือนักโทษที่มิใช่ผู้ร้ายสังกัดกระทรวง ทบวง กรม ที่บังคับ
กิจการนั้นๆ ส่วนการเรือนจำในหัวเมืองชั้นนอก มีที่คุมขังผู้ต้องโทษเรียกว่าตะรางการคุมขังอยู่ในความ
รับผิดชอบของผู้ว่าราชการเมืองหรืออาจส่งต่อให้กระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหม รับตัวไปคุมขังแล้วแต่กรณี
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการปรับปรุงระเบียบราชการใหม่ โดยโปรดให้สร้างคุกใหม่ขึ้นเรียกว่ากองมหันตโทษและให้สร้างตะรางใหม่ขึ้นเรียกว่ากองลหุโทษสังกัดกระทรวงนครบาลและในปี พ.ศ.2444(ร.ศ.120)ได้มีพระกรุณาโปรดเกล้าให้ตราพระราชบัญญัติลักษณะเรือนจำขึ้นเพื่อให้การจัดการเรือนจำเป็นไปอย่างเรียบร้อยยิ่งขึ้น จนถึงวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ.2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุราโปรดเกล้าให้ตราพระราชบัญญัติจัดตั้งกรมราชทัณฑ์โดยมีพระยาชัยวิชิตวิศิษฎ์ธรรมธาดา(ขำ ณ ป้อมเพชร)เป็นอธิบดีกรมราชทัณฑ์คนแรก
ในปี พ.ศ.2469 ได้เกิดภาวะตกต่ำทางเศรษฐกิจ งบประมานรายได้รายจ่ายไม่ได้ดุลยภาพกัน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงยุบกรมราชทัณฑ์และให้ไปสังกัดกระทรวงยุติธรรม และต่อมาได้โอนกรมราชทัณฑ์ไปเป็นแผนกหนึ่ง(แผนกราชทัณฑ์)สังกัดกระทรวงมหาดไทย
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ.2475 การราชทัณฑ์ได้ยกฐานะเป็นกรมราชทัณฑ์ และมีการตราพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ.2479 มีหน้าที่เกี่ยวด้วยการเรือนจำ การกักกัน ผู้มีสันดานเป็นโจรผู้ร้ายการฝึกและอบรมเด็กดัดสันดาน และในส่วนภูมิภาคได้มีการกำหนดเป็นเรือนจำจังหวัด และเรือนจำอำเภอ
ในปี พ.ศ.2545 ได้มีการปฏิรูประบบราชการ จึงได้โอนย้ายกรมราชทัณฑ์กลับมาสังกัดกระทรวงยุติธรรม
เรือนจำจังหวัดกาญจนบุรีเป็นการบริหารราชการส่วนภูมิภาค สังกัดกรมราชทัณฑ์
กระทรวงยุติธรรม ตั้งอยู่เลขที่ 452 ถนน แสงชูโตใต้ ตำบลปากแพรก อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี
ห่างจากศาลากลางจังหวัดกาญจนบุรีประมาณ 500 เมตร มีพื้นที่ในกำแพงเรือนจำประมาณ 12 ไร่
พื้นที่ภายนอกเรือนจำ จำนวน 37 ไร่ 3 งาน 20 ตารางวา เดิมตั้งอยู่บริเวณหน้าเมืองข้างศาลเจ้าพ่อหลักเมือง บริเวณโรงเรียนกาญนานุเคราะห์ ได้ย้ายออกนอกเขตชุมชนมาอยู่ ณ.สถานที่แห่งนี้ในปี พ.ศ.2514 มีผู้บัญชาการเรือนจำเป็นข้าราชการพลเรือนสามัญ จนถึงปัจจุบันมีผู้ดำรงค์ตำแหน่งมาแล้ว จำนวน 14 คน ปัจจุบัน
นายธงชัย ทับทิมทอง ดำรงตำแหน่ง ผู้บัญชาการเรือนจำจังหวัดกาญจนบุรี
