ประวัติความเป็นมา
เรือนจำจังหวัดหนองบัวลำภู และการจัดตั้งศาลจังหวัด ดำเนินการโดยนายไพรัช นุชิต สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ได้เสนอร่างพระราชบัญญัติจัดตังศาลจังหวัดหนองบัวลำภูต่อสภาผู้แทนราษฎร โดยมีเขตอำนาจตลอดท้องที่อำเภอเมือง อำเภอโนนสัง อำเภอนากลาง อำเภอนาวัง อำเภอศรีบุญเรือง และอำเภอสุวรรณคูหา และขออนุมัติจัดตั้งเรือนจำจังหวัดหนองบัวลำภู โดยใช้พื้นที่สาธารณะโคกคำโกนโก บ้านโนนหวาย ตำบลหนองภัยศูนย์ อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู เนื้อที่ 100 ไร่ โดยหัวหน้าส่วนราชการ และสภาตำบลำได้ประชุมอนุมัติเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2535
กรมราชทัณฑ์ได้ดำเนินการก่อสร้างแลวเสร็จ พร้อมแต่งตั้งเจ้าหน้าที่เข้าปฏิบัติ ตั้งแต่วันที่ 16 ธันวาคม 2540 โนฐานะเป็นหน่วยราชการหนึ่งของกรมราชทัณฑ์ ซึ่งเป็นเรือนจำที่กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม 114 ตอนพิเศษ 49 ข ลงวันที่ 24 มิถุนายน 2540 ได้เริ่มรับผู้ต้องขังจากเรือนจำใกล้เคียงมาควบคุมเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2541 จำนวน 385 คน
เรือนจำจังหวัดหนองบัวลำภู เป็นส่วนราชการสังกัดกรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม ตั้งอยู๋เลขที่ 111 หมู่ที่ 7 ตำบลหนองภัยศูนย์ อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู ห่างจากศูนย์ราชการจังหวัดหนองบัวลำภู และศาลจังหวัดหนองบัวลำภู ประมาณ 14 กำโลเมตร ห่างจากสถานีตำรวจภูธรเมืองหนองบัวลำภู ประมาณ 18 กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งหมด 100 ไร่ ซึ่งเป็นพ้านพักข้าราชการบางส่วน จำนวน 71 ไร่ 1 งาน 60 ตารางวา และพื้นทีภายในเรือนจำ 28 ไร่ 2 งาน 40 ตารางวา แบ่งออกเป็น 9 แดน คือ
1. แดนฝ่ายควบคุมและรักษาการณ์
2. แดนสูทกรรม
3. แดนฝ่ายการศึกษาและพัฒนาจิตใจ
4. แดนกลาง
5. แดนเรือนนอน 1
6. แดนเรือนนอน 2
7. แดนสถานพยาบาล
8. แดนโรงงานฝึกวิชาชีพ
9. แดนหญิง