การพระราชทานอภัยโทษ

              ความหมาย    การพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์แก่ผู้ต้องโทษที่คดีถึงที่สุดแล้ว  ให้ได้รับการปล่อยตัวหรือลดโทษแล้วแต่กรณี  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับพระรบรมราชวินิจฉัยของพระมหากษัตริย์ตามพระราชอำนาจที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540  มาตรา  21 และมาตรา 225   ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ภาค 7  อภัยโทษ เปลี่ยนโทษหนักเป็นเบาและลดโทษ  มาตรา  259  ถึง  มาตรา 267

                                                                                                       ประเภทของการพระราชทานอภัยโทษ

                                                                                                       1.  การพระราชทานอภัยโทษเป็นการทั่วไป
                                                                                                       2.  การพระราชทานอภัยโทษเฉพาะราย

                                                                              การพระราชทานอภัยโทษเป็นการทั่วไป

                              คือ การพระราชทานอภัยโทษแก่ผู้ต้องราชทัณฑ์หรือผู้ต้องโทษ          โดยการตราพระราชกฤษฎีกาตามการถวายคำแนะนำของคณะรัฐมนตรีต่อพระมหากษัตริย์  ตามมาตรา 261 ทวิ  แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา  ในกรณีนี้ ทางราชการจะดำเนินการให้แก่ผู้ต้องราชทัณฑ์ในทุกขั้นตอน  โดยที่ผู้ต้องราชทัณฑ์มิต้องดำเนินการใด ๆ
                                        การพระราชทานอภัยโทษเป็นการทั่วไป  มักจะมีขึ้นในวโรกาสมหามงคลต่าง ๆ  เกี่ยวกับสถานบันพระมหากษัตริย์  เช่น  เนื่องในโอกาสพระราชพิธีกาญจนาภิเษก  รัชมังคลาภิเษก  เป็นต้น

                                                                                                     การพระราชทานอภัยโทษเฉพาะราย

                              คือ  การพระราชทานอภัยโทษแก่ผู้ต้องราชทัณฑ์หรือผู้ต้องโทษเป็นรายบุคคล  โดยการทูลเกล้า ฯ ถวายฎีกาขอพระราชทานอภัยโทษ  ตามการถวายคำแนะนำของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย  ส่วนจะได้รับพระราชทานอภัยโทษหรือไม่เพียงใดขึ้นอยู่กับพระบรมราชวินิจฉัยขององค์พระมหากษัตริย์

                                                                  ผู้มีสิทธิยื่นเรื่องทูลเกล้า ฯ ถวายฎีกาขอพระราชทานอภัยโทษเฉพาะราย  ได้แก่

                               - ผู้ต้องโทษที่คดีถึงที่สุด
                                         -  ผู้ที่มีประโยชน์เกี่ยวข้อง  อาทิเช่น  บิดามารดา   บุตร  คู่สมรส
                                         -  สถานทูต  (ในกรณีที่เป็นนักโทษชาวต่างประเทศ)
                                                                  หมายเหตุ   ทนายความไม่ถือว่าเป็นผู้ที่มีประโยชน์เกี่ยวข้อง

                                                                      ระยะเวลาการยื่นฎีกาทูลเกล้า ฯ ขอพระราชทานอภัยโทษเฉพาะราย

                               1.   ผู้ต้องโทษกรณีทั่วไป  ยื่นได้ทันทีที่คดีถึงที่สุด
                                         2.   ผู้ต้องโทษประหารชีวิต  ต้องยื่นภายใน 60 วัน นับแต่คดีถึงที่สุด

                                                                                            ขั้นตอนการขอพระราชทานอภัยโทษเฉพาะราย

                               ผู้ต้องโทษ  (โทษประหารชีวิต  จำคุก  กักขัง  ปรับ  ริบทรัพย์สิน)  ที่คดีถึงที่สุดแล้ว  และผู้ที่มีประโยชน์เกี่ยวข้องสามารถยื่นเรื่องราวทูลเกล้าถวายฎีกาขอพระราชทานอภัยโทษผ่านเรือนจำ/ทัณฑสถาน  หรือกระทรวงมหาดไทย  หรือสำนักราชเลขาธิการ  หรือกระทรวงการต่างประเทศ หรือสถานทูต  หลังจากรับเรื่องแล้ว กรมราชทัณฑ์จะส่งไปสอบสวนเรื่องราวยังเรือนจำ/ทัณฑสถานที่ควบคุมผู้ต้องโทษ  จากนั้นจะเสนอความเห็นให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ลงนาม เพื่อนำความขึ้นกราบบังคมทูล ฯ ผ่านสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี และสำนักราชเลขาธิการ  เมื่อทรงมีพระรบรมราชวินิจฉัยเช่นไร  ก็จะส่งผลฎีกาดังกล่าวให้กรมราชทัณฑ์ทราบและดำเนินการพร้อมทั้งแจ้งผลให้ผู้ยื่นเรื่องราวทูลเกล้า ฯ ทราบ  ตามแผนผังขั้นตอนการขอพระราชทานอภัยโทษนี้

                                                                                         แผนผังขั้นตอนการขอพระราชทานอภัยโทษเฉพาะราย